تبلیغات
وبگاه تحلیلی خبری آستارا نیوز | آستارا | گیلان | اخبار | Astara - آخرین چهارشنبه واپسین ماه سال در آستارا رنگ دیگری دارد
 

آستارا نیوز- بر اساس رسمی دیرین در شمالغرب ایران و از جمله شهرستان آستارا، در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال از بهار بر پا می شود. مراسم چهارشنبه سوری در آستارا رنگ و بویی دگر دارد که در این گزارش ایرنا سعی نموده اهم آداب و رسوم موجود در این زمینه را معرفی نماید.

به گزارش آستارا نیوز و به نقل از ایرنا ، مردم همه مناطقی که به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می کنند ، به طور معمول این جشن ها را از اولین چهارشنبه اسفندماه معروف به ”یالانچی چرشنبه“ (چهارشنبه دروغین) شروع می کنند.

مراسم چهارشنبه در دومین چهارشنبه که به ”خبرچی چرشنبه“ (چهارشنبه خبرچی) ، سومین چهارشنبه که به ”کول چرشنبه“ (چهارشنبه خاکستری) و چهارمین چهارشنبه نیز که به ”گول چرشنبه“ (چهارشنبه گل) معروف است ، ادامه می یابد.

علاوه بر این ، به اعتقاد مردمان این سرزمین ، عدد چهار اصل و ریشه طبیعت جاودانه است و با توجه به اعتقاد عمیق به چهار عنصر آب ، باد ،خاک و آتش در زندگی مردم ، اولین چهارشنبه را منسوب به باد می دانند و اعتقاد دارند در آن روز باد خواهد وزید.

دومین چهارشنبه ماه آخر سال نیز منسوب به خاک ، سومین چهارشنبه منسوب به آتش و چهارمین چهارشنبه هم منسوب به آب است.

هر کدام از این چهار چهارشنبه ماه آخر سال، آیین های مخصوص به خود را دارد که سه مورد از آن آیین ها هم اکنون در شهرستان هایی مثل آستارا فراموش شده ولی آیین های ویژه چهارشنبه آخر سال که به چهارشنبه سوری نیز معروف است ، همچنان با قوت برگزار می شود.

این هفته بر اساس این تقویم مردمی ، آیین سومین چهارشنبه یا ”کول چرشنبه“ (چهارشنبه خاکستری) و یا به تعبیری چهارشنبه آتش برگزار می شود.

برخی از مردمان شهرستان آستارا با روشن کردن آتش در ساعات غروب روز سه شنبه آن هفته به استقبال بهار رفته و با سرخی آتش و گرمای آن ، گرم شدن زمین و رویش دوباره حیات و طبیعت را نوید می دهند.

هر چند که نام چهار چهارشنبه آخر سال با نام چهارشنبه گره خورده ولی مراسم آن در ساعات غروب روز سه شنبه برگزار می شود.

برگزاری این آیین ها در ساعات پایانی روز سه شنبه حکمتی دارد که در هزار توی تاریخ گم شده ولی نشانه هایی می توان از علت دقیق آن به دست داد.

در سال های دور که هنوز ساعت اختراع نشده بود ، مردم فواصل زمانی روز و شب را با طلوع و غروب آفتاب سنجیده و آغاز هر روز را از غروب روز قبل محاسبه می کردند.

به همین علت غروب روز سه شنبه جزو لحظات متعلق به چهارشنبه تلقی شده و از اولین دقایق روز چهارشنبه محسوب می شد و بر همین اساس ، آیین های ویژه چهارشنبه نیز در اولین ساعات همان روز(چهارشنبه) بر پا می شد.

هر چند که آخرین چهارشنبه هر سال آیین های ویژه مخصوص به خود را دارد و همه ساله با شکوه خاصی در شهرستان آستارا برگزار می شود ، ولی در چهارشنبه های دیگر ماه اسفند نیز برخی مردم علاقمند مراسم ویژه این ایام را نیز برپا می دارند.

آغاز تکم گردانی و روشن کردن آتش در غروب این روز از آن جمله آیین ها است و بر اساس رسم دیرین این روزها ، تکم گردان ها به طور رسمی فعالیت آیینی خود را در آستارا آغاز کرده اند.

تکمچی ها و تکم گردانان در بین دو چهارشنبه آخر یعنی ˈکول چرشنبهˈ و ˈگول چرشنبهˈ می آیند و اشعارشان را خوانده و مژدگانی آمدن عید و فرا رسیدن نوروز را می گیرند.

تکم خوانی و تکم گردانی آیینی است که همواره در مناطق آذری زبان از جمله آستارا به عنوان سنتی ماندگار و منحصر به فرد در زمینه عید باستانی نوروز مورد توجه مردم بوده و با روش مخصوص خود به اجرا در می آید.

واژه تکم Takam از دو بخش ˈتکهˈ و ˈمˈ تشکیل شده است. تکه در زبان ترکی به معنی بز نر قوی هیکل که همیشه در راس گله حرکت می کند و گله را به چراگاه و محلهای معین هدایت می کند و ˈمˈ ضمیر ملکی دوم شخص مفرد است و تکم در واقع به معنی ˈبز نر منˈ است.

تکم یک عروسک چوبی سنتی است و به کسی که این عروسک را بگرداند و همراه با شعر شیرین و آهنگین در شهر نوید آمدن نوروز را بدهد ، تکمچی می گویند.

تکم به خودی خود شاید فاقد ارزش باشد ولی افرادی که به آنها تکم خوان و یا تکم گردان می گویند با خواندن اشعار متناسب با عید و زندگی روزمره مردم به آن هویت خاصی داده اند.

تکم خوان ها معمولا از کوهستانها می آیند و اشعاری را درباره نوروز ، زایش و نوزایش می خوانند و علامت مشخصه آنها نیز همین بز تزیین شده و تکم است.

تکم خوانی یک نمایش عروسکی و یکی از شاخه های فرهنگ شفاهی ما است که اگر نادیده گرفته شود به معنی نادیده گرفتن و پشت سر گذاشتن میراث فرهنگی خود ماست و نخستین نتیجه آن ، این خواهد بود که نسل آینده جای پای محکمی برای گذاشتن نخواهد داشت.

معمولاً آیین های نمایشی از جوامع کشاورزی نشأت می گیرند و به همین علت بسیار با طبیعت همگون بوده و با صفا هستند.

آیین تکم خوانی هم که از جامعه روستایی و کشاورزی خطه آذربایجان سرچشمه گرفته ، متاسفانه با پیشرفت علم و تکنولوژی ، صنعتی شدن و گسترش شهرنشینی و در نهایت به علت فراهم نبودن بستر ارایه آن عقب نشینی کرده و در حال فراموشی است.

تکم گردان ها که مژده بهار را می دهند ، از مردم مژدگانی می گیرند. آنها به این مژدگانی ”پای“ یا سهم می گویند و گرفتن آن را حق خودشان می دانند.

آیین تکم گردانی با ارزش گذاری مجدد ، بازشناسی و کاربردی کردن آن قابل احیا و گسترش است ولی لازمه این امر آن است که متصدیان امر فرهنگ احیای آن را برای خود وظیفه دانسته و فقط در روزهای نوروز به فکر احیا و استفاده از این آیین نیفتند.



***

آذین بندی تکم:

تکم یک عروسک چوبی است که به قطر حدود 4 سانتیمتر ، طول 25 و عرض 12 الی 15 ساخته می شود و آن را آذین می کنند. این عروسک خاص مراسم نوروز در خطه آذربایجان است.

روی این عروسک چوبین را با مخمل یا پارچه هائی به رنگ قرمز می پوشانند و روی این پارچه را نیز با پولک ، زنگوله ، سکه و نیز پارچه های الوان و حتی آئینه تزیین می کنند.

تکم با قطعات پارچه ای رنگی آذین بندی شده مانند گلهای بهاری است که هر رنگ و گل این تکم معنای خاص خود را دارد. رنگ سرخ به معنی شادی و نشاط است. این رنگ در فرهنگ آذربایجان خیلی مورد استفاده قرار می گیرد و به طوری که حتی لباس عروسهای این خطه در سالهای نه چندان دور سرخ رنگ بوده است.

گاهی تکم برخی از تکم چی ها به جای بز، شتر است و شعرهایشان نیز با همین تغییر شکل تکم عوض می شود مثلاً:

آق دوه نون گوزلری /

یره گیرمز دیزلری

بو ایامین قیزلاری /

کبین کسر اوزلری

پس تکمچی ها گاهی به جای بز ، از شتر نیز استفاده می کردند. چون اینها همه از نشانه های زندگی در طبیعت است و هر کدام از این حیوانات نیز به عنوان سمبلی از زندگی محسوب می شوند.



***

اشعار تکم خوانی:

مهمترین بخش آیین تکم گردانی خواندن اشعار آن است. نمایش های آیینی ساختار نمایشی محکمی ندارند و ساختار نمایشی آنها بسیار ساده ، صمیمی و روان بوده و بیشتر بیانگر مفاهیم انسانی عصر خودشان است. این نمایش ها به احتمال زیاد ادامه همان سرودهای ایران باستان هستند که مربوط به دوره هخامنشیان و قبل از آن است که به مرور زمان با تغییر شکل به ما رسیده است.

اشعار تکم خوانی از نظر ساختاری جزو ترانه های عامیانه محسوب می شود. اوزان و هارمونی آن با توجه به نیاز و مقتضیات زمان جابجا و عوض می شود و هر تکمچی یا تکم گردان با آزادی کامل اشعار این آیین را عوض کند.

در اشعار تکم خوانی گاهی اشعار مذهبی نیز به چشم می خورد. این اشعار بر اساس مستندات موجود از زمان صفویه که بنیانگذار شعیه در ایران هستند، وارد این آیین شده و اغلب در سالهایی که ایام نوروز با مناسبتهای مذهبی همزمان می شود از این اشعار مذهبی استفاده می شود.



تکم گردان ها این گونه آواز سرمی دهند:

بو تکه اویون ائدر

قوردونان قول بویون ائدر

یئغار ایرانئن دویوسون

چه پیشینین تویون ائدر

ترجمه: / این بز نر بازی می کند / با گرگ همراهی می کند / و دست برگردن او می اندازد / محصول برنج کل ایران را جمع آوری می کند / و برای بزغاله اش جشن عروسی به پا می کند/

*****

بو تکه آختا تکه

بویونوندا وار نوختا تکه

گاه قول اولار ساتئلار

گاهدا چئخار تاختاتکه

ترجمه: / این بز نر ، بز نر اخته است / طنابی بر گردنش بسته شده است / گاه غلام و برده می شود و به فروش می رسد / و گاه پادشاه می شود و بر تخت سلطنت تکیه می دهد /

*****

جناب جبرئیل نامه گتوردی

گتور جگین پیمبره یتوردی

مبارک قوللارین گویه گوتوردی

سیزون بوتازه بایراموز مبارک

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک

ترجمه: جناب جبرائیل نامه آورد / به محض آوردن به پیامبر رسانید / پیغمبر هم دستهایش را بر آسمان برداشت که / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارک باد /

*****

امیرالمومنین تخته چخاجاق

یزیدون بوینونا نوخدا وراجاق

شیرین شربت سو یرینه آخاجاق

سیزون بوتازه بایراموز مبارک

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک

ترجمه: حضرت امیرالمومنین ، به تخت ولایت خواهد نشست / و برگردن یزید افسار خواهد بست / و به جای آب در رودها شربتهای شیرین جاری خواهد شد / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارک باد /

*****

بیزیم یرده یومورتانی یویارلار

انونی دونوب یددی رنگه بویارلار

یددی سینده تحویل اوسته قویارلار

سیزون بوتازه بایراموز مبارک

آیوز ، ایلوز ، هفتوز گونوز مبارک

ترجمه: / در محل ما تخم مرغ را می شویند / و آنرا به هفت رنگ می آرایند / و هر هفت تا را در سفره عید می گذارند / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارک باد /

*****

بیزیم یرده قوهون قارپوز اکرلر

اونی تامام شهرلره توکرلر

تزه ایلین چوخ حسرتین چکرلر

سیزون بوتازه بایراموز مبارک

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک

ترجمه: در محل ما خربزه و هندوانه می کارند / آنها را به تمام شهرها می فرستند / حسرت فرا رسیدن سال نو را می کشند / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارک باد /

*****

تکم گئتدی مرنده

تاماشادی گلنده

کول تکمون باشینا

قایناناسی بیلنده

ترجمه: / تکم رفته به مرند / برگشتنش تماشایی است / خاک بر سر تکم / اگر مادر زنش آگاه شود /

*****

آغ دَه وَه نین گوزلری یئره گلمز دیزلری

بو ایامین قیزلاری کبینین کسراوزلری

ترجمه: / چشمان شتر سفید / زانوهایشان به زمین نمی آید / دختران امروزی / عقدشان را خودشان می بندند/



***

پاداش تکم چی:

تکمچی به در هر خانه ای که می رود و شعر می خواند ، صاحب خانه به تناسب وضعیت مالی و امکانات خود چیزی به عنوان شاباش ، خلعت و انعام به او می دهد. البته تکمچی نیز لزوم دادن انعام را همراه با شعر یاد آور می شود:

آی تکمین کندی وار

کمندی وار کندی وار

هر قاپودا اویناسا

بیر نلبکی قندی وار

ترجمه: / تکم ده دارد / کمند دارد و ده دارد / جلوی هر دری برقصد / یک نعلبکی قند پاداش دارد/

تکم اولدی ایپین گتیر آی خانم

چاتدیغجان یوکین گتیر آی خانم

کسمه پائین بوتون گتیر آی خانم

ترجمه: تکم می میرد طنابش را بیاورید خانم جان / تا زورتان می رسد بارش را بیاورید خانم جان / سهمش را کم نکنید و کامل بیاورید خانم جان /



***

زمان اجرای آیین تکم خوانی:

تکم آیینی است که چند روز مانده به چهارشنبه سوری اجرا می شود. بر اساس رسمی دیرین در شهرستان آستارا در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال از بهار بر پا می شود و معمولا مردم این جشنها را در بین دو چهارشنبه آخر یعنی کول چرشنبه و گول چرشنبه می آیند و اشعارشان را خوانده و مژدگانی آمدن عید و فرا رسیدن نوروز را می گیرند.




نوع مطلب : اجتماعی، فرهنگی، کوچه و بازار، گردشگری، 
برچسب ها : آداب و رسوم آستارا، چهارشنبه سوری، عید نوروز، آُستارا،
لینک های مرتبط :


سه شنبه 28 اسفند 1397 08:41 ب.ظ
Nice post. I learn something totally new and challenging on sites I stumbleupon every day.
It will always be helpful to read articles from other writers and practice a little something from their sites.
پنجشنبه 23 اسفند 1397 10:56 ق.ظ
Good info. Lucky me I came across your website by chance
(stumbleupon). I've book marked it for later!
چهارشنبه 22 اسفند 1397 11:14 ق.ظ
I do not know whether it's just me or if perhaps everyone else encountering issues with your
blog. It looks like some of the text on your posts are running off the
screen. Can somebody else please comment and let me know if this is happening to
them as well? This may be a problem with my web browser because
I've had this happen before. Cheers
دوشنبه 6 اسفند 1397 10:33 ب.ظ
Greetings from Colorado! I'm bored at work so I decided to browse your
blog on my iphone during lunch break. I really like the information you provide here
and can't wait to take a look when I get home.
I'm surprised at how fast your blog loaded on my phone ..

I'm not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, amazing site!
دوشنبه 6 اسفند 1397 09:46 ب.ظ
Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I've truly
enjoyed browsing your blog posts. In any case I will be
subscribing to your feed and I hope you write again soon!
جمعه 26 بهمن 1397 04:20 ق.ظ
Schwab Intelligent Portfolios invests in Schwab ETFs.
شنبه 6 بهمن 1397 10:31 ب.ظ
That is true for investment advice as nicely.
پنجشنبه 4 بهمن 1397 11:28 ب.ظ
Thanks for the auspicious writeup. It in reality was once a amusement account it.
Look complex to more brought agreeable from you! By
the way, how could we be in contact?
دوشنبه 17 دی 1397 11:35 ب.ظ
Greetings! This is my first visit to your blog! We are a
collection of volunteers and starting a new project in a community
in the same niche. Your blog provided us valuable information to work on. You have done a wonderful
job!
سه شنبه 11 دی 1397 11:18 ب.ظ
It's amazing designed for me to have a site, which is beneficial for my know-how.
thanks admin
چهارشنبه 5 دی 1397 07:42 ق.ظ
In fact no matter if someone doesn't know then its up to other users that
they will assist, so here it occurs.
سه شنبه 4 دی 1397 03:33 ق.ظ
The precise recommendation can prevent money and time.
یکشنبه 2 دی 1397 12:22 ق.ظ
The fitting recommendation can save you time and money.
شنبه 1 دی 1397 02:06 ب.ظ
The right advice can prevent money and time.
دوشنبه 26 آذر 1397 05:59 ق.ظ
My brother suggested I might like this blog.
He was totally right. This post truly made my day. You cann't imagine just how much time I
had spent for this information! Thanks!
یکشنبه 25 آذر 1397 12:00 ب.ظ
This is my first time go to see at here and i
am in fact happy to read all at one place.
چهارشنبه 25 مهر 1397 07:52 ب.ظ
I studied in a number of colleges for acting.
دوشنبه 24 اردیبهشت 1397 04:00 ب.ظ
We're the third era of roofing contractors.
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 03:22 ب.ظ
We didn't discover outcomes for: hvac repair.
یکشنبه 2 اردیبهشت 1397 12:46 ب.ظ
Is your furnace or air conditioner not working?
شنبه 1 اردیبهشت 1397 11:56 ق.ظ
Apply baking soda directly to moldy surfaces.
سه شنبه 28 فروردین 1397 06:50 ق.ظ
Arborists will try to save broken or diseased timber.
سه شنبه 28 فروردین 1397 03:45 ق.ظ
Carpet cleansing utilizing dry foam has numerous benefits.
جمعه 3 فروردین 1397 10:19 ب.ظ
Gives entry to the whole Bitcoin blockchain.
پنجشنبه 10 اسفند 1396 04:19 ق.ظ
I am no longer positive the place you are getting
your information, but great topic. I needs to spend a while studying much more or working
out more. Thank you for great info I was in search of
this information for my mission.
شنبه 5 اسفند 1396 07:09 ب.ظ
Towing companies are receiving in style nowadays.
جمعه 4 اسفند 1396 05:13 ب.ظ
© 2017 SelectQuote Insurance Companies.
پنجشنبه 3 اسفند 1396 03:04 ق.ظ
We employed house cleaners who were self employed.
شنبه 21 بهمن 1396 12:00 ق.ظ
Heya just wanted to give you a brief heads up and let you know a
few of the images aren't loading properly. I'm not sure why but I think its a
linking issue. I've tried it in two different web browsers
and both show the same results.
سه شنبه 17 بهمن 1396 02:39 ب.ظ
I might give a hoot about storage door springs.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
آستارا نیوز
وبگاه تحلیلی خبری
درباره وبلاگ

وبگاه تحلیلی خبری آستارا نیوز را با هدف اطلاع رسانی و ارتباط شفاف با شهروندان آستارایی و گیلانی راه اندازی نمودیم. امید است تا همواره بتوانیم در امر اطلاع رسانی صداقت و شفافیت را در راس اهداف خبری خود قرار داده و مطالب را فارغ از تمایلات شخصی و گروهی به سمع و نظر شما بازدید کنندگان محترم برسانیم. بدیهی است که نظرات شما راهگشا و یاری رسان ما در انجام این امر خطیر خواهد بود.

مدیر وبلاگ : آستارا نیوز
مطالب اخیر
نویسندگان
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :