تبلیغات
وبگاه تحلیلی خبری آستارا نیوز | آستارا | گیلان | اخبار | Astara - در آستانه عید باستانی نوروز؛ چهارشنبه های ماه آخر سال در آستارا رنگ دیگری دارد
 

آستارا نیوز- بر اساس رسمی دیرین در خطه آذربایجان و از جمله شهرستان آستارا و در همه مناطقی كه به زبان تركی آذربایجانی تكلم می كنند ، در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال از بهار بر پا می شود.

چهارشنبه سوری آستارا

به گزارش آستارا نیوز و به نقل از ایرنا، مردم معمولاً این جشن ها را از اولین چهارشنبه اسفندماه معروف به ”یالانچی چرشنبه“ (چهارشنبه دروغین) شروع می كنند.

مراسم چهارشنبه در دومین چهارشنبه كه به ”خبرچی چرشنبه“ (چهارشنبه خبرچی) سومین چهارشنبه كه به ”كول چرشنبه“ (چهارشنبه خاكستری) و چهارمین چهارشنبه نیز كه به ”گول چرشنبه“ (چهارشنبه گل) معروف است ، ادامه می یابد.


علاوه بر این؛ به اعتقاد مردمان این سرزمین، عدد چهار اصل و ریشه طبیعت جاودانه است و با توجه به اعتقاد عمیق به چهار عنصر آب ، باد ،خاك و آتش در زندگی مردم ، اولین چهارشنبه را منسوب به باد می دانند و اعتقاد دارند در آن روز باد خواهد وزید.

دومین چهارشنبه ماه آخر سال نیز منسوب به خاك ، سومین چهارشنبه منسوب به آتش و چهارمین چهارشنبه هم منسوب به آب است.

هر كدام از این چهار چهارشنبه ماه آخر سال؛ آیین های مخصوص به خود را دارد كه سه مورد از آن آیین ها هم اكنون در شهرستان هایی مثل آستارا فراموش شده ولی آیین های ویژه چهارشنبه آخر سال كه به چهارشنبه سوری نیز معروف است، همچنان با قوت برگزار می شود.

امروز بر اساس این تقویم مردمی ، سومین چهارشنبه یا ”كول چرشنبه“ (چهارشنبه خاكستری) و یا به تعبیری چهارشنبه آتش است.

در این روز برخی از مردمان این خطه با روشن كردن آتش در ساعات غروب روز سه شنبه به استقبال بهار رفته و با سرخی آتش و گرمای آن ، گرم شدن زمین و رویش دوباره حیات و طبیعت را نوید می دهند.

هر چند كه نام چهار چهارشنبه آخر سال با نام چهارشنبه گره خورده ولی مراسم آن در ساعات غروب روز سه شنبه برگزار می شود.

برگزاری این آیین ها در ساعات پایانی روز سه شنبه حكمتی دارد كه در هزار توی تاریخ گم شده ولی نشانه هایی می توان از علت دقیق آن به دست داد.

در سال های دور كه هنوز ساعت اختراع نشده بود، مردم فواصل زمانی روز و شب را با طلوع و غروب آفتاب سنجیده و آغاز هر روز را از غروب روز قبل محاسبه می كردند.

به همین علت غروب روز سه شنبه جزو لحظات متعلق به چهارشنبه تلقی شده و از اولین دقایق روز چهارشنبه محسوب می شد و بر همین اساس ، آیین های ویژه چهارشنبه نیز در اولین ساعات همان روز(چهارشنبه) بر پا می شد.

هر چند كه آخرین چهارشنبه هر سال بوده و آیین های ویژه مخصوص به خود را دارد و همه ساله با شكوه خاصی در شهرستان آستارا برگزار می شود ، ولی در چهارشنبه های دیگر ماه اسفند نیز برخی مردم علاقمند مراسم ویژه این ایام را نیز برپا می دارند.

آغاز تكم گردانی و روشن كردن آتش در غروب امروز از آن جمله آیین ها است و بر اساس رسم دیرین از امروز ، تكم گردانها به طور رسمی فعالیت آیینی خود را در آستارا آغاز می كنند.

تكمچی ها و تكم گردانان در بین دو چهارشنبه آخر یعنی 'كول چرشنبه' و 'گول چرشنبه' می آیند و اشعارشان را خوانده و مژدگانی آمدن عید و فرا رسیدن نوروز را می گیرند.

تكم خوانی و تكم گردانی آیینی است كه همواره در خطه آذربایجان و مناطق آذری زبان از جمله آستارا به عنوان سنتی ماندگار و منحصر به فرد در زمینه عید باستانی نوروز مورد توجه مردم بوده و با روش مخصوص خود به اجرا در می آید.

واژه تكم Takam از دو بخش 'تكه' و 'م' تشكیل شده است. تكه در زبان تركی به معنی بز نر قوی هیكل كه همیشه در راس گله حركت می كند و گله را به چراگاه و محل های معین هدایت می كند و 'م' ضمیر ملكی دوم شخص مفرد است و تكم در واقع به معنی 'بز نر من' است.

تكم یك عروسك چوبی سنتی است و به كسی كه این عروسك را بگرداند و همراه با شعر شیرین و آهنگین در شهر نوید آمدن نوروز را بدهد ، تكمچی می گویند.

تكم به خودی خود شاید فاقد ارزش باشد ولی افرادی كه به آنها تكم خوان و یا تكم گردان می گویند با خواندن اشعار متناسب با عید و زندگی روزمره مردم به آن هویت خاصی داده اند.

تكم خوان ها معمولا از كوهستان ها می آیند و اشعاری را درباره نوروز ، زایش و نوزایش می خوانند و علامت مشخصه آنها نیز همین بز تزیین شده و تكم است.

تكم خوانی یك نمایش عروسكی و یكی از شاخه های فرهنگ شفاهی ما است كه اگر نادیده گرفته شود به معنی نادیده گرفتن و پشت سر گذاشتن میراث فرهنگی خود ماست و نخستین نتیجه آن ، این خواهد بود كه نسل آینده جایی پای محكمی برای گذاشتن نخواهد داشت.

معمولاً آیین های نمایشی از جوامع كشاورزی نشأت می گیرند و به همین علت بسیار با طبیعت همگون بوده و با صفا هستند.

آیین تكم خوانی هم كه از جامعه روستایی و كشاورزی خطه آذربایجان سرچشمه گرفته ، متاسفانه با پیشرفت علم و تكنولوژی ، صنعتی شدن و گسترش شهرنشینی و در نهایت به علت فراهم نبودن بستر ارایه آن عقب نشینی كرده و در حال فراموشی است.

تكم گردان ها كه مژده بهار را می دهند ، از مردم مژدگانی می گیرند. آنها به این مژدگانی ”پای“ یا سهم می گویند و گرفتن آن را حق خودشان می دانند.

آیین تكم گردانی با ارزش گذاری مجدد ، بازشناسی و كاربردی كردن آن قابل احیا و گسترش است ولی لازمه این امر آن است كه متصدیان امر فرهنگ احیای آن را برای خود وظیفه دانسته و فقط در روزهای نوروز به فكر احیا و استفاده از این آیین نیفتند.

***

آزین بندی تكم:

تكم یك عروسك چوبی است كه به قطر حدود 4 سانتیمتر ، طول 25 و عرض 12 الی 15 ساخته می شود و آن را آزین می كنند. این عروسك خاص مراسم نوروز در خطه آذربایجان است.

روی این عروسك چوبین را با مخمل یا پارچه هائی به رنگ قرمز می پوشانند و روی این پارچه را نیز با پولك ، زنگوله ، سكه و نیز پارچه های الوان و حتی آئینه تزیین می كنند.

تكم با قطعات پارچه ای رنگی آزین بندی شده مانند گل های بهاری است كه هر رنگ و گل این تكم معنای خاص خود را دارد. رنگ سرخ به معنی شادی و نشاط است. این رنگ در فرهنگ آذربایجان خیلی مورد استفاده قرار می گیرد و به طوری كه حتی لباس عروس های این خطه در سالهای نه چندان دور سرخ رنگ بوده است.

گاهی تكم برخی از تكم چی ها به جای بز شتر است و شعرهایشان نیز با همین تغییر شكل تكم عوض می شود مثلاً:

آق دوه نون گوزلری /

یره گیرمز دیزلری

بو ایامین قیزلاری /

كبین كسر اوزلری

پس تكمچی ها گاهی به جای بز ، از شتر نیز استفاده می كردند. چون اینها همه از نشانه های زندگی در طبیعت است و هر كدام از این حیوانات نیز به عنوان سمبلی از زندگی محسوب می شوند.

***

اشعار تكم خوانی:

مهمترین بخش آیین تكم گردانی خواندن اشعار آن است. نمایش های آیینی ساختار نمایشی محكمی ندارند و ساختار نمایشی آنها بسیار ساده ، صمیمی و روان بوده و بیشتر بیانگر مفاهیم انسانی عصر خودشان است. این نمایش ها به احتمال زیاد ادامه همان سرودهای ایران باستان هستند كه مربوط به دوره هخامنشیان و قبل از آن است كه به مرور زمان با تغییر شكل به ما رسیده است.

اشعار تكم خوانی از نظر ساختاری جزو ترانه های عامیانه محسوب می شود. اوزان و هارمونی آن با توجه به نیاز و مقتضیات زمان جابجا و عوض می شود و هر تكمچی یا تكم گردان با آزادی كامل اشعار این آیین را عوض كند.

در اشعار تكم خوانی گاهی اشعار مذهبی نیز به چشم می خورد. این اشعار بر اساس مستندات موجود از زمان صفویه كه بنیانگذار شعیه در ایران هستند وارد این آیین شده و اغلب در سالهایی كه ایام نوروز با مناسبتهای مذهبی همزمان می شود از این اشعار مذهبی استفاده می شود.

تكم‌گردان‌ها این گونه آواز سرمی‌دهند:

بو تكه اویون ائدر

قوردونان قول بویون ائدر

یئغار ایرانئن دویوسون

چه پیشینین تویون ائدر

ترجمه: / این بز نر بازی می‌كند / با گرگ همراهی می‌كند / و دست برگردن او می‌اندازد / محصول برنج كل

ایران را جمع‌آوری می‌كند / و برای بزغاله‌اش جشن عروسی به پا می‌كند/

*****

بو تكه آختا تكه

بویونوندا وار نوختا تكه

گاه قول اولار ساتئلار

گاهدا چئخار تاختاتكه

ترجمه: / این بز نر ، بز نر اخته است / طنابی بر گردنش بسته شده است / گاه غلام و برده می‌شود و به فروش می‌رسد / و گاه پادشاه می‌شود و بر تخت سلطنت تكیه می‌دهد /

*****

جناب جبرئیل نامه گتوردی

گتور جگین پیمبره یتوردی

مبارك قوللارین گویه گوتوردی

سیزون بوتازه بایراموز مبارك

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارك

ترجمه: جناب جبرائیل نامه آورد / به محض آوردن به پیامبر رسانید / پیغمبر هم دستهایش را بر آسمان برداشت كه / این عید تازه تان مبارك باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارك باد /

*****

امیرالمومنین تخته چخاجاق

یزیدون بوینونا نوخدا وراجاق

شیرین شربت سو یرینه آخاجاق

سیزون بوتازه بایراموز مبارك

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارك

ترجمه: حضرت امیرالمومنین ، به تخت ولایت خواهد نشست / و برگردن یزید افسار خواهد بست / و به جای آب در رودها شربتهای شیرین جاری خواهد شد / این عید تازه تان مبارك باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارك باد /

*****

بیزیم یرده یومورتانی یویارلار

انونی دونوب یددی رنگه بویارلار

یددی سینده تحویل اوسته قویارلار

سیزون بوتازه بایراموز مبارك

آیوز ، ایلوز ، هفتوز گونوز مبارك

ترجمه: / در محل ما تخم مرغ را می شویند / و آنرا به هفت رنگ می آرایند / و هر هفت تا را در سفره عید می گذارند / این عید تازه تان مبارك باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارك باد /

*****

بیزیم یرده قوهون قارپوز اكرلر

اونی تامام شهرلره توكرلر

تزه ایلین چوخ حسرتین چكرلر

سیزون بوتازه بایراموز مبارك

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارك

ترجمه: در محل ما خربزه و هندوانه می كارند / آنها را به تمام شهرها می فرستند / حسرت فرا رسیدن سال نو را می كشند / این عید تازه تان مبارك باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارك باد /

*****

تكم گئتدی مرنده

تاماشادی گلنده

كول تكمون باشینا

قایناناسی بیلنده

ترجمه: / تكم رفته به مرند / برگشتنش تماشایی است / خاك بر سر تكم / اگر مادر زنش آگاه شود /

*****

آغ دَه وَه نین گوزلری یئره گلمز دیزلری

بو ایامین قیزلاری كبینین كسراوزلری

ترجمه: / چشمان شتر سفید / زانوهایشان به زمین نمی آید / دختران امروزی / عقدشان را خودشان می بندند/

***

پاداش تكم چی:

تكمچی به در هر خانه ای كه می رود و شعر می خواند ، صاحب خانه به تناسب وضعیت مالی و امكانات خود چیزی به عنوان شاباش ، خلعت و انعام به او می دهد. البته تكمچی نیز لزوم دادن انعام را همراه با شعر یاد آور می شود:

آی تكمین كندی وار

كمندی وار كندی وار

هر قاپودا اویناسا

بیر نلبكی قندی وار

ترجمه: / تكم ده دارد / كمند دارد و ده دارد / جلوی هر دری برقصد / یك نعلبكی قند پاداش دارد/

تكم اولدی ایپین گتیر آی خانم

چاتدیغجان یوكین گتیر آی خانم

كسمه پائین بوتون گتیر آی خانم

ترجمه: تكم می میرد طنابش را بیاورید خانم جان / تا زورتان می رسد بارش را بیاورید خانم جان / سهمش را كم نكنید و كامل بیاورید خانم جان /

***

زمان اجرای آیین تكم خوانی:

تكم آیینی است كه چند روز مانده به چهارشنبه سوری اجرا می شود. بر اساس رسمی دیرین در شهرستان آستارا در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال از بهار بر پا می شود و معمولا مردم این جشنها را در بین دو چهارشنبه آخر یعنی كول چرشنبه و گول چرشنبه می آیند و اشعارشان را خوانده و مژدگانی آمدن عید و فرا رسیدن نوروز را می گیرند.




نوع مطلب : کوچه و بازار، فرهنگی، اجتماعی، 
برچسب ها : نوروز آستارا،
لینک های مرتبط :


دوشنبه 24 اردیبهشت 1397 02:36 ب.ظ
We offer academic and restore companies for owners.
چهارشنبه 12 اردیبهشت 1397 06:05 ق.ظ
I plan to name the roofing contractor to question this.
شنبه 25 فروردین 1397 12:31 ب.ظ
This could utterly remove the floor mildew.
جمعه 24 فروردین 1397 05:02 ق.ظ
Remove Mould From Just about Any Surface.
پنجشنبه 16 فروردین 1397 09:29 ب.ظ
417 open jobs for Water Treatment Specialist.
چهارشنبه 8 فروردین 1397 11:24 ب.ظ
Which one is the best complete home water filter?.
پنجشنبه 17 اسفند 1396 08:59 ق.ظ
What's up friends, how is everything, and
what you wish for to say on the topic of this article, in my
view its truly awesome in favor of me.
چهارشنبه 16 اسفند 1396 04:58 ب.ظ
Usually I do not read post on blogs, but I wish to say that this write-up very forced me to try and do so!
Your writing taste has been surprised me.

Thanks, quite great article.
پنجشنبه 10 اسفند 1396 02:33 ق.ظ
Asking questions are actually good thing if you are not understanding anything fully, but this
paragraph offers good understanding even.
جمعه 13 مرداد 1396 08:36 ق.ظ
It's really very complex in this active life to listen news on TV, therefore I just use world wide web for that reason, and get the newest information.
چهارشنبه 13 اردیبهشت 1396 08:49 ق.ظ
I read this paragraph fully regarding the comparison of most up-to-date and preceding technologies, it's remarkable article.
چهارشنبه 23 فروردین 1396 07:01 ب.ظ
I feel that is one of the so much important info for me.
And i am glad studying your article. However should commentary on few basic issues, The site taste is perfect, the
articles is truly excellent : D. Excellent job, cheers
یکشنبه 20 فروردین 1396 09:37 ق.ظ
If you would like to obtain much from this article then you have to apply these methods to your
won webpage.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آستارا نیوز
وبگاه تحلیلی خبری
درباره وبلاگ

وبگاه تحلیلی خبری آستارا نیوز را با هدف اطلاع رسانی و ارتباط شفاف با شهروندان آستارایی و گیلانی راه اندازی نمودیم. امید است تا همواره بتوانیم در امر اطلاع رسانی صداقت و شفافیت را در راس اهداف خبری خود قرار داده و مطالب را فارغ از تمایلات شخصی و گروهی به سمع و نظر شما بازدید کنندگان محترم برسانیم. بدیهی است که نظرات شما راهگشا و یاری رسان ما در انجام این امر خطیر خواهد بود.

مدیر وبلاگ : آستارا نیوز
مطالب اخیر
نویسندگان
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :